Söyleyiş kelimesi, TDK'ye göre iki farklı anlama gelir:
Ayrıca, güzel ve doğru konuşmayı sağlayan hareketlerin bütününe de telaffuz (söyleyiş) denir
İmgeli söyleyiş, anlatımda imgelerin ve hayal gücünün ön planda olduğu bir anlatım türüdür. İmgeli söyleyiş örnekleri: Edebiyatta: "Zinhar eline ayna vermeyin o kafirin Zira suretinin güzelliğini görürse putperest olur" beytinde güzellik imgesi, ayna sembolüyle anlatılmıştır. "Bir mavi balon mudur bu yaz İçi sevda dolu yolculuk" dizelerinde yaz mevsimi, renk ve yolculukla ilişkilendirilmiştir. Sinemada: Lars Von Trier'in "Melankoli" filminde, dünyaya çarpan gök taşı, kıyametin imgesi olarak kullanılmıştır. Luis Bunuel'in "Mahvedici Melek" filminde, burjuva sınıfının çelişkileri ve açmazları "ev" imgesiyle anlatılmıştır.
Sanatlı söyleyiş, bir varlığın kendinden daha güçlü bir varlığa benzetilmesi yoluyla yapılan, süslü ve mecazlı bir anlatım biçimidir. Sanatlı söyleyişin bazı özellikleri: Estetik değer: Anlatımda güzel ve etkileyici bir dil kullanılır. Edebi teknikler: Benzetme, mecaz gibi edebi sanatlar kullanılabilir. Duygu ve düşünce zenginliği: Sadece bilgi vermek değil, okuyucu veya dinleyicide duygu uyandırmak amaçlanır. Örnekler: "Gökyüzü, pırıl pırıl güneşin altında bir mücevher gibi parlıyor". "Dayım aslan gibi iri ve kuvvetlidir". "İnci gibi dişleri vardı".
Söylem ve anlam arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Söylem, bir iletinin farklı sözcükler ve cümlelerle çeşitli şekillerde ifade edilmesidir. Anlam, bir söylemin içinde ve dışında yer alan bütün anlam ilişkilerini inceleyen bir bilim dalı olan anlambilimsel (semantik) kapsamında ele alınır. Dolayısıyla, söylem anlamın bir sonucu olarak ortaya çıkan dilsel ifadenin sözlü veya yazılı hali iken, anlam bu ifadenin içerdiği mesaj veya kavramdır.
"Demek" ve "söylemek" kelimeleri bazı durumlarda birbirinin yerine kullanılabilse de, aralarında bazı farklar vardır: Doğrudan ve dolaylı konuşma: "Demek" çoğunlukla doğrudan konuşmada, "söylemek" ise çoğunlukla bildirilen konuşmada kullanılır. Örnekler: "Annesine, 'Seni çok seviyorum.' dedim" (demek). "Annesine onu ne kadar çok sevdiğini söyledi" (söylemek). Anlam: "Demek" ayrıca "ad vermek" veya "herhangi bir kanıya varmak" gibi anlamlara da gelir. Kullanım: "Yalan demek" veya "yeter demek" gibi ifadeler doğru iken, "yalan söylemek" veya "yeter söylemek" ifadeleri yanlıştır.
Evet, "söyleyiş" ve "telaffuz" aynı anlama gelir. Telaffuz, bir dildeki sözcüklerin söyleniş biçimidir.
Söylem ve söyleyiş arasındaki temel farklar şunlardır: Söylem: Bir veya birçok cümleden oluşan, başı ve sonu olan bildiri, tez anlamına gelir. İfade, kalıplaşmış veya klişeleşmiş söz olarak da tanımlanabilir. Belirli bir zaman dilimi içinde, belirli insan grupları arasında gelişen fikirleri ve bilgileri içerir. Söyleyiş: Söyleyiş, söyleniş, sesletim, telaffuz anlamlarına gelir. Dolayısıyla, söylem daha geniş bir kavram olup, söyleyiş ise söylemin bir unsuru olarak kabul edilebilir.
