Primer alkoller yükseltgenince şu ürünler oluşur:
Örnek olarak, etanol (CH₃CH₂OH) yükseltgendiğinde önce asetaldehit (CH₃CHO), ardından asetik asit (CH₃COOH) oluşur
Tersiyer (üçüncül) alkoller, hidroksil grubuna bağlı karbon atomunun hidrojen taşımaması nedeniyle yükseltgenemezler
İkincil alkollerin yükseltgenmesi ile ketonlar elde edilir. Bu tepkimede en çok kullanılan reaktif, kromik asittir (H₂CrO₄). İkincil alkollerin yükseltgenmesi, laboratuvar ortamlarında daha çok gerçekleştirilir ve endüstriyel bakımdan ekonomik değildir. Yükseltgenme için kullanılan bazı maddeler: potasyum permanganat (KMnO₄); pridinyum kolorokromat (PCC).
Yükseltgen maddelere örnek olarak şunlar verilebilir: Oksijen (O2); Ozon (O3); Hidrojen peroksit (H2O2) ve diğer inorganik peroksitler; Flor (F2), klor (Cl2) ve diğer halojenler; Nitrik asit (HNO3) ve nitrat bileşikleri; Kromik, dikromik asit ve krom trioksit, piridinyum klorokromat (PCC) ve kromat veya dikromat bileşikleri gibi altı değerlilikli krom bileşikleri; Potasyum permanganat gibi permanganat bileşikleri; Nitröz oksit (N2O); Gümüş oksit (Ag2O); Osmiyum tetraoksit (OsO4). Kimyada yaygın yükseltgen maddelere ayrıca alkollerin yükseltgenmesinde K2Cr2O7-H2SO4, CrO3-H2SO4, KMnO4-H2SO4 ve der. HNO3 örnekleri de verilebilir.
Yükseltgen ve indirgen tablosu oluşturmak için aşağıdaki adımlar izlenir: 1. Tepkimedeki atomların yükseltgenme basamakları belirlenir. 2. Alınan ve verilen elektron sayıları hesaplanır. 3. Toplam elektron sayıları, uygun katsayılar kullanılarak denkleştirilir. 4. Katsayılar, tepkime denklemi üzerinde gösterilir ve elementlerin atom sayıları dikkate alınarak denklem eşitlenir. Örnek bir redoks tepkimesi: - Yükseltgenme yarı tepkimesi: Na(k) → Na+(suda) + e-. - İndirgenme yarı tepkimesi: 2H+(suda) + e- → H2(g).
Alkollerin yükseltgenmesi, alkol molekülündeki hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunun oksidasyon basamaklarına girerek hidrojen atomlarının uzaklaştırılması ve karbon atomunun daha fazla oksijenle bağ yapması sürecidir. Alkollerin yükseltgenmesi sonucunda oluşan ürünler, alkolün türüne göre değişir: Birincil (primer) alkoller, ilk yükseltgenme basamağında aldehitlere, daha sonra ise karboksilik asitlere dönüşür. İkincil (sekonder) alkoller, yükseltgenme sonucunda ketonlar oluşturur. Üçüncül (tersiyer) alkoller, hidroksil grubuna bağlı karbon atomunda hidrojen atomu bulunmadığı için doğrudan yükseltgenemez ve oksidasyona karşı dirençlidir. Yükseltgenme ajanları arasında potasyum dikromat (K₂Cr₂O₇), potasyum permanganat (KMnO₄), pirimidin bazlı oksidanlar ve PCC (piridinyum klorokromat) bulunur.
11. sınıf kimya yükseltgen madde, bir yükseltgenme-indirgenme (redoks) reaksiyonunda başka bir türden bir elektron alan element ya da bileşiktir. Kimyada yaygın yükseltgen maddelere örnek olarak şunlar verilebilir: oksijen (O2); potasyum permanganat (KMnO4); sülfürik asit (H2SO4); nitrik asit (HNO3); hidrojen peroksit (H2O2).
Ketonlar, ikincil (sekonder) alkollerin yükseltgenmesi ile elde edilir. Yöntem: Asitli ortamda, kuvvetli yükseltgenler kullanılarak ikincil alkoller ketonlara dönüştürülür. Endüstride, bakır veya gümüş katalizör varlığında 400-600 °C sıcaklıkta oksijenle yükseltgenme yapılır. Örnek reaksiyon: 2-metilhekzanol, PCC (piridinyum klorokromat) ile reaksiyona girerek keton oluşturur. Alternatif olarak, karboksilli asitlerin metal tuzlarının ısıtılması, alkil asetilenlere su katılması ve organometal bileşiklerinden Grignard reaktifinin kullanılması da keton elde etme yöntemlerindendir.
Kimyada indirgenme ve yükseltgenme, redoks (indirgenme-yükseltgenme) tepkimeleri olarak da bilinen, iki madde arasında elektron alışverişine dayanan bir kimyasal tepkime türüdür. Yükseltgenme, bir maddenin elektron vermesi olayıdır. İndirgenme, bir maddenin elektron alması olayıdır. Bu tepkimelerde bir molekül, atom veya iyon elektron kazanarak veya kaybederek değişikliğe uğrar. Yükseltgenme ve indirgenme eş zamanlı gerçekleşir. Sanayide ve günlük hayatta çoğu yerde karşılaşılan tepkime türleridir.
Eğitim
Sabun kurudukça neden kütlesi azalır?
Sakai LMS hangi üniversite kullanıyor?
Sert Karasal ve Karasal iklim arasındaki fark nedir?
Produksiyon ve prodüksiyon farkı nedir?
Robert Kolej RC ne demek?
S tipi büyüme eğrisi nedir?
Sağlık bakım teknikeri kaç yıl sonra hemşire olur?
Radyoloji bölümü zor mu?
Saydam ve saydam olmayan hava nedir?
Seminerler kaç saat olmalı?
Postulat nedir?
Resim öğretmenliği için yetenek sınavı şart mı?
Selçuklu Devleti'nin özellikleri nelerdir test?
Siklonik fırtına ne demek?
P∧q∨r önermesinin doğruluk tablosu nedir?
Pybs kkk ne demek?
Santimetre küp nasıl hesaplanır?
Sikloalkenlerde cis trans izomerliği var mı?
Sakarya Karasu'da fay hattı var mı?
Serbest radikal ve peroksidasyon ne demek?
SDÜ'de intihal kontrolü nasıl yapılır?
SAT koma eğitimi zor mu?
Rasyonel sayılarda eksi ile eksinin çarpımı neden artı olur?
Riboz ve deoksiriboz pentoz mu?
Saf madde ve karışım çalışma kağıdı nasıl yapılır?
Proje çeşitleri nelerdir?
Radyo dalgası neden suda yayılmaz?
Rakamlar neden önemlidir?
Sabit doğrusal fonksiyon nedir?
Rehberlik öğretmeni özel eğitimde çalışabilir mi?
Sahu sınavı nedir?
Python öğrenmek için BTK Akademi yeterli mi?
Sempozyum düzenleme şartları nelerdir?
Sayısal derecelendirme skalası nedir?
PVA ve polivinil asetat aynı mı?
Sanayi İnkılabı'nın nedenleri ve sonuçları nelerdir?
PYB bursları neden yatmadı?
Sayı basamakları nasıl bulunur?
Saltanat neden kaldırıldı?
Rasyonel düşünce örnekleri nelerdir?