Serbest müstezat, . yüzyıl sonlarında özellikle Servet-i Fünun şairleri tarafından geliştirilmiştir
Bu nazım biçiminin ilk defa Fransa'da, sembolizmin yaygın olduğu bir dönemde ortaya çıktığı kabul edilir. Serbest müstezatı ilk deneyen şairlerden biri Tevfik Fikret olmuştur
Serbest müstezatın diğer önemli temsilcileri arasında Cenap Şahabettin ve Ahmet Haşim bulunur
Serbest müstezat ve serbest nazım aynı şey değildir, ancak aralarında bir ilişki vardır. Serbest müstezat, divan şiirindeki müstezat nazım biçiminin geliştirilmesi ile oluşturulmuş bir şiir tarzıdır. Serbest nazım ise genellikle ölçü ve uyağa bağlı bulunmayan, dizelerdeki hece sayısının değişik olduğu şiirlerdir. Dolayısıyla, serbest müstezat serbest nazımın bir türü olarak değerlendirilebilir, ancak her serbest nazım serbest müstezat değildir.
Müstezat ve serbest müstezat arasındaki temel farklar şunlardır: Köken: Müstezat, gazelden türemiş bir nazım biçimidir. Ölçü ve Kafiye: Müstezat, belirli vezinlerle yazılır ve kafiye düzeni sabittir. Kullanım: Müstezat, Divan edebiyatında yaygın olarak kullanılmıştır. Örnek: Müstezat: "Bülbül yetişir bağrımı hun etti figanın / Zabt eyle dehanın / Hançer gibi deldi ciğerim tığ-ı zebanın / Te'sir-i lisanın". Serbest Müstezat: "Bir ömr-i muhayyel... Hani gülbünler içinde / Bir kuşcağızın ömr-i baharisi kadar hoş; / Bir ömr-i muhayyel... Hani göllerde, yeşil, boş / Göllerde, o safiyet-i vecd-aver içinde / Bir dalgacığın ömrü kadar zail ü muğfel / Bir ömr-i muhayyel!".
Serbest müstezat ve terzarima, Servetifünun ve Fecriati dönemlerine aittir. Serbest müstezat, 19. yüzyıl sonlarında özellikle Servetifünun şairleri tarafından geliştirilen bir nazım biçimidir. Terzarima, Servetifünun şairleri tarafından batıdan alınarak edebiyatımıza kazandırılmış bir nazım biçimidir. Ayrıca, serbest müstezat ve terzarima, Batı edebiyatından Türk şiirine geçmiştir.
Serbest müstezatın en önemli temsilcisi olarak Tevfik Fikret kabul edilir.
Serbest müstezat, 19. yüzyıl sonlarında özellikle Servet-i Fünun ve Fecr-i Ati şairleri tarafından geliştirilen, klasik müstezat nazım biçiminin daha özgür bir yorumudur. Özellikleri: Ölçü ve uyak: Hem aruz hem de hecenin çeşitli kalıplarıyla yazılabilir. Mısra düzeni: Uzun ve kısa mısralar belirli bir düzen içinde veya düzensiz olarak kullanılabilir. Kafiye: Kafiye örgüsünün düzenlenişi şairin isteğine bağlıdır. Ahenk: Şiirin bütününde ahenk unsuru korunur, ancak belirli kalıplara uyma zorunluluğu yoktur. Örnekler: Ahmet Haşim'in "O Belde" şiiri. Mehmet Akif Ersoy'un "Süleymaniye Kürsüsünde" adlı eserinde serbest müstezat ile yazılmış bölümler. Serbest müstezat, geleneksel şiir kurallarından sıyrılarak modern serbest şiirin öncüsü olmuştur.
Müstezat, kelime anlamı olarak "çoğalması istenilen, artmış" anlamına gelir. Bir edebiyat terimi olarak müstezat, her dizesine bir küçük dize eklenmiş, belli vezinlerde yazılmış Divan Edebiyatı nazım biçiminin adıdır. Müstezat, genellikle gazelden türemiştir. Müstezat, serbest müstezat ve klasik müstezat olarak ikiye ayrılır. Türk edebiyatına Arap edebiyatından geçmiştir.
Müstezadın özellikleri: Nazım Şekli: Bir uzun, bir kısa dizeden oluşur ve genellikle gazelden türemiştir. Vezin: Uzun dizeler "mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün" vezniyle, kısa dizeler ise "mef’ûlü fe’ûlün" vezniyle yazılır. Kafiye Düzeni: Uzun ve kısa dizeler kendi aralarında kafiyelenir (AaAa/BbAa/CcAa). Konu: Aşk, şarap, ayrılık, tabiat gibi konular işlenir. Anlam Bütünlüğü: Kısa dizeler okunmasa bile beytin anlamı bir bütünlük oluşturur. Türleri: Mütekerrir Müstezad: Ziyade mısraları tekrarlanan müstezadlar. Müdevver Müstezad: Ziyade mısraları uzun mısraların başında tekrarlanan müstezadlar. Serbest Müstezad: 19. yüzyılın sonlarında özellikle Servet-i Fünuncular tarafından geliştirilmiş, aruz ve hece ölçüsü kalıpları ile yazılabilen müstezad.
Kültür ve Sanat
Servetifünun romanında olay örgüsü nasıl?
Serdar Öyle vurma kim yazdı?
Silahşör ne iş yapar?
Selahaddın Eyyubi kaç yaşında öldü ve neden öldü?
Sedef taşı neyi temsil eder?
Sibel Kekilli'nin babası nereli?
Sen doğru ol eğri belasını bulur kimin sözü?
Serbest müstezatı kim buldu?
Sofita kesiti nedir?
Sinan Engin ve Seda Sayan'ın düğünü nerede yapıldı?
Samsun Tekkeköy'de hangi mağaralar var?
Solfej nedir kısaca?
Simge Barankoğlu neden ünlü oldu?
Sevgiler ve selamlar ne demek?
Sone hangi uyak düzeniyle yazılır?
Selanik çok uluslu bir şehir mi?
Sihirçi çırağı kaç seri?
Seher'de Bir Bağa Girdim ne zaman çıktı?
Saz çalmak için hangi parmaklar kullanılır?
Shrek neden iki kez evlendi?
Sibel Arna kaç evlilik yaptı?
Serbest müstezat nedir?
Sense kategorisinde kitap ne demek?
Selahaddin-i Eyyubi'nin dizisi hangi şehirde çekiliyor?
Sol diyez yan flütte nasıl çalınır?
Semiramis'in gerçek adı ne?
Soytarı neyi temsil eder?
Sinan Özen'in vay bana şarkısı ne zaman çıktı?
Siraküza Sicilya'nın neyi meşhur?
Siyah beyaz resim neden yapılır?
Savaş ve Barışı okumak zor mu?
Sarı Çizmeli Mehmet Ağanın mezarı nerede?
Selçuklu'da sultan yerine ne kullanılırdı?
Serbest çizim tekniği nedir?
San Juan neden önemli?
Somut resim nedir?
Sasanileri kim yok etti?
Selvi Boylu Alyazmalı kitap ne anlatıyor?
Salyangoz neyi simgeler?
Ses eğitimi almak için ne gerekli?