Serbest ölçü , hece, aruz gibi herhangi bir ölçüye bağlı kalınmayan ölçüdür. Hecelerin açık veya kapalı olmasına ya da sayılarına bakmaksızın şairin tamamen kendi üslubuna göre yazmasıdır
Ölçüsüz şiir ise serbest şiir olarak adlandırılır. Serbest şiirde dizelerin uzunluk kısalıkları, uyak, redif, uyak düzeni, nazım birimi gibi nazmın bağlayıcı unsurları önemsenmez
Serbest şiir, Türk edebiyatına Servet-i Fünun döneminde Batı edebiyatından alınarak yeni Türk şiirine uygulanmış bir biçimdir. Türk edebiyatında serbest şiire geçiş üç aşamada olmuştur:
Serbest şiir, Cumhuriyetten sonra gelişmiştir. Serbest şiirde içerik bakımından da bir serbestlik vardır; hemen her konuda şiir serbest olarak yazılır
Bazı şiirlerin ait olduğu akımlar: 1. "Merdiven" şiiri, Servet-i Fünun Edebiyatı akımına aittir. 2. "Toplumcu şiir" anlayışı, İkinci Yeni Akımı içinde yer alır. 3. "Garip Akımı" şiirleri, Orhan Veli, Melih Cevdet Anday ve Oktay Rıfat tarafından başlatılmıştır. 4. "Saf (öz) şiir" anlayışı, Ahmet Haşim, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Cahit Sıtkı Tarancı gibi şairler tarafından temsil edilmiştir.
Serbest nazım örneklerine aşağıdaki şiirlerden ulaşılabilir: Orhan Veli Kanık - Denizi Özleyenler İçin: >Gemiler geçer rüyalarımda, Allı pullu gemiler, damların üzerinden; Ben zavallı, Ben yıllardır denize hasret, Bakar ağlarım. Nazım Hikmet - Bahr-i Hazer: >Çıkıyor kayık iniyor kayık çıkıyor ka... iniyor ka... Çık... in... çık.... Walt Whitman - Kendimin Şarkısı: >Kendimi kutluyorum ve kendimi söylüyorum, Ve ben ne varsayıyorsam, siz de onu varsayacaksınız, Çünkü bana ait olan her zerre, sana ait olan her zerre kadar iyidir. William Carlos Williams - Kırmızı El Arabası: >çok şey bağlı yağmur suyuyla sırlanmış kırmızı bir el arabası beyaz tavukların yanında. Allen Ginsberg - Uluma: >Benim neslimin en iyi beyinlerinin delilik tarafından yok edildiğini gördüm, açlıktan histerik çıplak, Şafak vakti zenci sokaklarında sürüklenerek öfkelerini dindirmeye çalışıyorlar.
Serbest ölçü, hece, aruz gibi herhangi bir ölçüye bağlı kalınmayan ölçüdür. Serbest ölçü ile diğer ölçüler arasındaki farklar: Hece Ölçüsü: Serbest ölçü, hece sayısının eşit olması kuralına dayanmaz. Aruz Ölçüsü: Serbest ölçüde, hecelerin açık veya kapalı olmasına bakılmaz. Kurallar: Serbest şiirde, ölçü ve kafiye aranmaz. Özgünlük: Şair, serbest ölçüde tamamen kendi üslubuna göre yazar ve özgün bir ritmik yapı oluşturur. Serbest ölçü, Türk şiirinde 1940'lardan sonra Nâzım Hikmet ile başlamış, Orhan Veli Kanık ile yaygınlaşmıştır.
Serbest şiirde ölçü bulmak için şu özelliklere dikkat edilir: Dize yapısına bakmak: Dizeler arasında hece sayısı ya da ritim açısından belirgin bir düzen yoksa, şiir büyük olasılıkla serbest ölçüyle yazılmıştır. Ritim ve ses uyumunu incelemek: Serbest ölçüyle yazılmış bir şiirde ritim, genellikle kelimelerin dizilişinden ve anlamdan elde edilir. Serbest ölçü, hece veya aruz gibi herhangi bir ölçüye bağlı olmayan bir ölçüdür.
Serbest ölçünün özellikleri: Herhangi bir ölçüye bağlı olmama: Hece, aruz gibi kalıplar kullanılmaz; şair tamamen kendi üslubuna göre yazar. Ahenk ve ritim: Serbest şiirlerde uyum, sözcüklerin anlamı ve söylenişinden gelir; belli bir ahenk ve ritim bulunur. Kendine mahsus kurallar: Serbest şiirler de sıkı kurallara sahiptir, ancak bu kurallar orijinaldir ve kendi içinde tutarlıdır. Modern şiir: Serbest ölçü, 1940'lardan sonra yaygınlaşmıştır ve günümüz Türk edebiyatında sıkça kullanılır. Uyum unsurları: Tekrarlar ve belirli seslerin uyumu (aliterasyon) gibi unsurlarla ahenk sağlanır.
Serbest şiirde etkili olan bazı akımlar şunlardır: Gelecekçilik (Fütürizm). Constructivisme. Garip Akımı. Ayrıca, serbest şiirde Walt Whitman, Ezra Pound ve T.S. Eliot gibi Amerikan modernist ve Fransız sembolist şairlerin de etkisi olduğu bilinmektedir.
Edebi sanatlara örnek şiirler bulmak için aşağıdaki kaynakları inceleyebilirsiniz: 1. "Söz Sanatları" başlıklı eğitim.com makalesinde, çeşitli edebi sanatların örnekleri yer almaktadır. 2. Habertürk sitesinde, Türk edebiyatında en çok kullanılan edebi sanatlar ve örneklerine dair bilgiler bulunmaktadır. 3. İnekle blogunda, edebi sanatlar ders notları yer almakta ve bu notlarda teşbih, teşhis, intak gibi sanatların şiirlerdeki kullanımlarına dair örnekler sunulmaktadır.
Kültür ve Sanat
Sersal ne zaman kutlanır?
Seyit Onbaşının en belirgin özelliği nedir?
Sevgiliye hangi aşk kitabı okunmalı?
Selam Bebek Mugo Ben Kelebek şarkısı ne zaman çıktı?
Sinirle Kalkan Zararla Oturur atasözü kime ait?
Seyfeddîn Gâzi hangi Türk devleti?
Sicilyalı mafya liderine ne denir?
Soft çizim nasıl yapılır?
Sezen Aksu kaç evlilik yaptı gençliği?
Shakespeare'in en ünlü sözü nedir?
Son ejderhayı kim öldürdü?
Se komedya ne anlatıyor?
Serdar ne demek Osmanlıda?
Senden Once ne anlatmak istiyor?
Selahattin Eyyubi Kudüs'ü nasıl aldı?
Saraç malzemeleri nelerdir?
Selin Şekerci'nin dövmesi ne anlama gelir?
Seferoğulları hangi aşiretten?
Silvan'ın tarihi kaç yıllık?
Sezen Aksu ne zaman ünlü oldu?
Sinop il olmadan önce nereye bağlıydı?
Selahadin Eyyubi kaç evlilik yaptı?
Sanat akımları nelerdir?
Selçuk Tepelinin ailesi nereli?
Soytarılar neden kralın yanında?
Ses grup sıralaması nasıl yapılır?
Sarı binanın hikayesi nedir?
Sen Türkülerini Söyle 1. sezon yarışmacıları kimler?
Silivri eskiden nereye bağlıydı?
Sanat galerileri ne iş yapar?
Serseri akorları nedir?
Sevgiliye akrostis şiir ne yazılır?
Sihirbazlığın ne anlama gelir?
Sivas'ın neyi meşhur?
Slow müzik ne demek?
Saray'ın neyi meşhur?
Sol ve fa anahtarı ne işe yarar?
Silvan neden önemli bir şehir?
Sezen Aksu'nun firuze albümünde kaç şarkı var?
Science fiction ne anlama gelir?