Safsata , bir düşünceyi ortaya koyarken ya da anlamaya çalışırken yapılan yanlış çıkarsamadır
Safsatalar ilk bakışta geçerli ve ikna edici gibi görülebilen ancak yakından bakıldığı zaman kendilerini ele verebilen sahte argümanlardır
Safsatalar iki temel gruba ayrılır:
Motte ve bailey safsatası, bir argümanın iki farklı pozisyonu birleştirdiği bir yanılgıdır: biri savunması kolay ve mütevazı ("motte"), diğeri ise daha tartışmalı ve zor savunulan ("bailey"). Bu safsatada, kişi önce tartışmalı pozisyonu savunur, ancak eleştirildiğinde sadece daha mütevazı olan pozisyonu savunduğunu iddia eder. Örnekler: "Ahlak toplumsal olarak inşa edilmiş bir kavramdır". David Bloor'un bilimsel bilgi sosyolojisi için güçlü programı, "bilimsel bilgi, insanların ne olduğunu kabul ettiği şeydir" fikrini kolayca savunulabilir bir pozisyon olarak kullanmış, ancak bilimsel bilginin diğer yaygın kabul gören inançlardan farklı olmadığını öne sürerek değerli olan "bailey"i hedef almıştır.
Safsata örnekleri şunlardır: 1. Doğaya Başvurma Safsatası: Doğal olanın faydalı, olmayanın zararlı olduğunun iddia edilmesi. Örneğin, bitkisel tedavilerin doğal tedavilerden daha faydalı olduğunu savunmak. 2. Otoriteye Başvurma Safsatası: Bir konu hakkında karar verirken, konunun uzmanlarının görüşlerinin doğru kabul edilmesi. Örneğin, bir tarihçinin İsmet İnönü hakkındaki görüşlerini sorgulamadan kabul etmek. 3. Sahte Neden Safsatası: İki olay arasında temelsiz bir nedensel bağlantı kurulması. Örneğin, gezegen dizilimlerinin depremlere yol açmadığını bilmek gerekirken, böyle bir bağlantının iddia edilmesi. 4. Aceleci Genelleme Safsatası: Az sayıda örnekten yola çıkarak genellemeler yapılması. Örneğin, birkaç Sinop’luyla tanışıp Sinop’lular hakkında bir yargıya varmak. 5. Yenilik Safsatası: Yeni olan bir şeyin eski olandan daha iyi olduğunun iddia edilmesi. Örneğin, özelliklerine bakmadan yeni çıkan bir akıllı telefonun mevcut telefondan daha iyi olduğunu düşünmek. Diğer safsata türleri arasında ad hominem (kişiliğe saldırı), çoğunluğa başvurma ve cımbızlama safsatası da bulunmaktadır.
İki ana safsata türü vardır: 1. Biçimsel (formal) safsatalar: Argümanın yapısındaki hatalardan kaynaklanır. 2. Biçimsel olmayan (informal) safsatalar: Kullanılan dildeki belirsizlik, çok anlamlılık, kavramların ve gramerin yanlış kullanılması gibi içerikteki hatalardan kaynaklanır. Biçimsel olmayan safsatalar kendi içinde şu şekilde sınıflandırılır: İlgi safsataları: Ad hominem, saman adam, acındırma. Çok anlamlılık safsataları: Haksız varsayım: Biçimsel safsatalar ise şu şekilde örneklendirilebilir: Dağıtılmamış orta terimden kaynaklanan safsatalar. Dağıtılmış terimden, dağıtılmamış terime geçişten kaynaklanan safsatalar. Bu sınıflandırmalar dışında daha spesifik safsata türleri de bulunmaktadır.
Felsefe'de safsatanın amacı, karşı tarafı ikna etmek veya dikkat çekmek için akıl yürütme sürecinde yanlışlıklar yapmaktır. Safsatalar, ilk bakışta geçerli ve ikna edici gibi görülebilen, ancak yakından bakıldığında sahte argümanlar olduğu anlaşılan yanlış çıkarımlardır. Safsatalar iki temel gruba ayrılır: 1. Biçimsel (formal) safsatalar: Cümlelerin mantıksal yapısındaki hatalardan kaynaklanır. 2. Biçimsel olmayan (informal) safsatalar: Gündelik hayatta sıklıkla karşılaşılan, anlam ve içeriğe bağlı hata türleridir.
Mantıkta safsataya neden olan bazı yanılgılar şunlardır: Doğaya başvurma safsatası. Otoriteye başvurma safsatası. Aceleci genelleme safsatası. Yenilik safsatası. Yanlış sebep safsatası. Ad hominem (kişiliğe saldırı) safsatası. Çoğunluğa başvurma safsatası. Daha fazla safsata türü için medium.com ve evrimagaci.org sitelerindeki ilgili içeriklere göz atılabilir.
Hayır, ad hominem ve safsata aynı şey değildir. Safsata, akıl yürütürken, çıkarımlar yaparken veya argümanlar öne sürerken yapılan mantıksal hatadır. Ad hominem ise, bir safsata türüdür ve bir argümanın, argümanı ileri süren kişinin karakteri veya hareketleriyle ilişkilendirilerek reddedilmesi veya güvenilir bulunmamasına denir.
En tehlikeli safsata olarak değerlendirilebilecek bir örnek, ad hominem (kişiye saldırı) safsatasıdır. Diğer tehlikeli safsata türleri arasında saman adam safsatası ve acındırma safsatası da bulunmaktadır. Safsatalar, günlük hayatta sık karşılaşılan ve mantık hataları içeren argümanlardır.
Eğitim
Puberta ve adolesan aynı şey mi?
Saydamlı ve opak ne demek?
Schumann Rezonansı 14.3 Hz ne anlama gelir?
Sabit oranlar kanunu çözümlü soru
Ses telleri nasıl ses çıkarır?
Rasyonel sayıları anlamak için ne yapmalıyım?
Rasyonel sayılar ondalık gösterim olarak nasıl yazılır?
Sanayi Devrimi'nin başlangıcı olarak kabul edilen olay nedir?
Saf altının rengi neden sarıdır?
Radyometre ve anemometre aynı şey mi?
Sayısalda hangi dersler zor?
Saati kim icat etti?
Ptolemi hanedanı neden bitti?
Prevalans ne demek?
Shall we kitabı ne işe yarar?
Saroz körfezi denizi neden soğuk?
Rehber Matematik 49 Günde Matematik Çözümleri Nasıl İzlenir?
Sağlık Bakanlığı'ndan estetik sertifikası nasıl alınır?
Ses hangi titreşimlerle oluşur?
Prokaryot ve ökaryotlarda hangi organeller bulunmaz?
Renk testi ne için kullanılır?
Reseptörün görevi ne?
Serbest köylüler ne iş yapar?
Psikolog olmak için hangi lisans?
Sayı ve kesir problemleri hangi sırayla çözülmeli?
Rasyonel ve reel sayı örnekleri nelerdir?
Seri katil tabirini ilk kim kullandı?
Resmi burslu statü ne demek?
Rüzgarlı havada neden daha soğuk hissederiz?
Siklopropen ve siklopropan arasındaki fark nedir?
Rakamları ilk kullanan kişi kimdir?
Selüloz neden doğrusal bir yapıya sahiptir?
Protein sentezi nedir?
Rüzgarlar haritası TYT hangi basınç alanında eser?
Sarnıç ne işe yarar?
Senyör ve serf ne demek?
Sağduyu ne anlama gelir?
Sarkolemmayı ne uyarır?
Satürn'ün en önemli özelliği nedir?
Radyoaktivite ve radyoaktif kirlenme arasındaki fark nedir?