"Peki" kelimesi, Türkçe'de yaygın olarak kullanılan bir sözcük olup, ses olayı bağlamında özel bir anlamı yoktur.
Ses olayı , kelimelerin kök veya gövdelerinde, aldıkları eklere göre yaşanan değişimlerdir. Bu değişimler, kelimelerin telaffuzunu ve yazımını etkileyebilir
Bazı ses olayları şunlardır:
Ses ve ses bilgisi kavramları farklı anlamlara sahiptir: 1. Ses: Havanın titreşmesiyle oluşan, insan veya hayvanlarda işitme duyusunu harekete geçiren fiziksel dalgalardır. 2. Ses Bilgisi (Fonetik): Konuşma seslerini özellikleri, türleri, sözlerdeki sıralanışları, görevleri ve uğradıkları değişmeler açısından araştıran, sınıflandıran dil bilgisinin alt dalıdır. Dolayısıyla, ses ve ses bilgisi aynı şey değildir; ses, ses bilgisinin incelediği temel birimlerden biridir.
Ses olaylarıyla ilgili cümlelerden bazıları şunlardır: Ünlü düşmesi: "karın-ı > karnı". Ünlü daralması: "başla-yor > başlıyor". Ünlü türemesi: "bir-cik > biricik". Ünsüz yumuşaması: "dolap-ı > dolabı". Ünsüz uyumu (sertleşmesi): "aş-çı". Ünsüz düşmesi: "sıcak-cık > sıcacık". Ses türemesi (kaynaştırma harfleri): "biri-s-i". Ulama: "Tüm anlattıklarımı yanlış anlamışsın". Bu örnekler, Türkçedeki ses olaylarının çeşitli türlerini göstermektedir.
Ses olayı, Türkçe kelimelerde kelimeler türetilirken, çekimlenirken veya birleşirken kelimenin kökünde veya üzerine gelen ekte meydana gelen ses değişiklikleridir. Bazı ses olayları: Ünlü düşmesi: "oğul-u > oğlu", "karın-ı > karnı". Ünlü daralması: "başla-yor > başlıyor", "gelme-yor > gelmiyor". Ünlü türemesi: "bir-cik > biricik", "az-cık > azıcık". Ünsüz yumuşaması: "dolap-ı > dolabı", "ağaç-ı > ağacı". Ünsüz uyumu (ünsüz benzeşmesi, ünsüz sertleşmesi): "aş-çı", "ağaç-tan". Ünsüz düşmesi: "çabuk-cak > çabucak", "sıcak-cık > sıcacık". Ünsüz türemesi (ünsüz ikizleşmesi): "zan et- > zannet-", "af eyle- > affeyle-". Kaynaştırma harfleri: "kapı(y)a", "boya(y)acak".
Ses olayında ulama, şu özelliklerle bulunabilir: Ünsüzle biten kelime. Aralarında noktalama işareti olmaması. Anlam bütünlüğü. Örnekler: "Tüm anlattıklarımı yanlış anlamışsın" cümlesinde, "anlattıklarımı - yanlışanlamışsın" şeklinde okunur. "Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak". "Okulumuzun yemekhanesinde çıkan yemekler her zaman lezzetlidir" cümlesindeki "yemekhane" kelimesi, "ye-me-ka-ne" şeklinde söylenir.
Ses olayları şu konuları kapsar: 1. Ünlü Düşmesi (Hece Düşmesi): İki heceli sözcüklerde ikinci hecedeki dar ünlünün düşmesi. 2. Ünlü Türemesi: Bazı sözcüklerde ek aldığında araya yardımcı bir ünlünün girmesi. 3. Ünsüz Yumuşaması: Sert ünsüzle biten bir sözcüğe ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde ünsüzün yumuşaması. 4. Ünsüz Sertleşmesi (Benzeşme): Sert ünsüzle biten sözcüğe yumuşak ünsüzle başlayan bir ek geldiğinde ekin başındaki ünsüzün sertleşmesi. 5. Ünsüz Türemesi: Bazı sözcüklerde ek aldığında araya bir ünsüzün girmesi. 6. Ünlü Daralması: Sonu geniş ünlüyle biten fiillere "-yor" eki geldiğinde son ünlünün daralması (a/e → ı/i/u/ü). 7. Ulama: Ünsüzle biten bir kelimeden sonra ünlü ile başlayan bir kelime geldiğinde iki kelimenin birbirine bağlanarak okunması.
Ulama, ünsüz ile biten bir sözcükten sonra ünlü ile başlayan bir sözcük geldiğinde, birinci sözcüğün ikinci sözcüğe bağlanarak söylenmesidir. Ulamanın özellikleri: Sadece söyleyişte olur, yazı dilinde gösterilmez. Sözcükler arasında noktalama işareti olmamalıdır. Anlam açısından bozulmuş kelimeler arasında ulama olmaz. Örnekler: "Dün akşam eve geç geldim". "Seni bugün seven adam, seni geçmişte de sevmiştir". "Tüm anlattıklarımı yanlış anlamışsın".
Ulama, ünsüz ile biten bir sözcüğü ünlü ile başlayan bir sözcük takip ettiğinde görülür. Ulamanın olabilmesi için bu iki sözcük arasında noktalama işareti bulunmamalıdır.
Blog
Seküler ne demek?
Seferihisar Toki Evleri kaç katlı?
Sofistike yerine ne kullanılır?
Sarkastik bir şekilde konuşmak ne demek?
Stella ne anlama gelir?
Seslenme ne anlama gelir?
Serok Ahmet ne anlama gelir?
Sekiz dilimli yolun 3 temel ilkesi nedir?
Send ve send off farkı nedir?
Sohbet ve muhabbet arasındaki fark nedir?
Sys ne anlama gelir?
Spikerler neden diksiyonu düzgün olmalı?
Sigma ne demek ingilizce argo?
Sultanbeyli'de hangi imar planı var?
Söz sanatı nedir?
Sezarın hakkını Sezara vermek kimin sözüdür?
Sert ve yumuşak harfler nelerdir?
Spot makaron sigara ne demek?
Siemes hangi ülkenin malı?
Shaolin Tapınağı'nda kaç keşiş var?
Sonuç olarak Türkçe nasıl söylenir?
Sos ne demek ingilizce?
Sözcük Yapı Test 1 Hangi Kitap?
Sustalı çakı susta ne demek?
Sayısal lotoda kaç sayı işaretlenir?
Start etmek nasıl kullanılır?
Sleep fiili nasıl kullanılır örnek cümleler?
Sözcük anlamı test çöz kaç soru?
Superlatives konu anlatımı nedir?
Sinek ikili ne anlama gelir?
Statükocu ne demek?
Suçlama bulmaca cevabı nedir?
Sözde soru cümlesi nasıl anlaşılır?
Selçuklu yıldızı neyi temsil eder logo?
Smart ne anlama gelir?
Seçkin ve elit aynı şey mi?
Surat alyp ne demek?
Sözlük bulmaca ne demek?
Söz varlığı çeşitleri nelerdir?
Sendeki ve bendeki nasıl yazılır TDK?