Söz sanatları (edebi sanatlar) , ifade edilmek isteneni kelimelerin düz anlamlarının dışına çıkarak ifade etmeye denir
Söz sanatları, ifadeye zenginlik katmak, ifadenin etkisini artırmak ya da az sözle çok şey ifade etmek için kullanılır
Türk edebiyatında söz sanatları genellikle şu şekilde gruplanır:
Abartma (mübalağa), bir özelliğin ya da durumun olduğundan daha çok gösterilmesidir. Abartma sanatına örnek cümleler: "Bir ah çeksem dağı taşı eritir." "Gözüm yaşı değirmeni yürütür." "Çantayı taşımaktan kolum koptu." "O kadar açım ki bir oturuşta buzdolabındaki her şeyi yiyebilirim." "O kadar çok esnedi ki ağzı yırtılacak sandım."
Dokundurmalı söz sanatı, "tariz" olarak adlandırılır ve bir sözün gerçek veya mecazlı anlamının tam tersini kastetmeyi içerir. Bazı tariz örnekleri: "Adamınız, Allah için, gerçekten ustaymış; onun eli değeli bizim makine kararsızlığı bıraktı; artık hiç çalışmıyor". "Ne kadar zeki ki bütün sınıfları çift dikiş gidiyor". "O kadar açık konuştu ki söylediklerinden hiçbir şey anlamadık". Tarizde, mecaz-ı mürsel ve kinayedeki ilgiler yoktur ve sözün etkili olması, söyleyişteki inceliğe bağlıdır.
Söz sanatları, Türk edebiyatında üç ana gruba ayrılır: 1. Mecaza Dayalı Söz Sanatları: Teşbih (Benzetme); İstiare (Eğretileme); Mecaz (Değişmece); Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması); Kinaye (Değinmece); Tariz (Tersini Söyleme); Teşhis (Kişileştirme); İntak (Konuşturma); Hüsn-i Talil (Güzel Sebebe Bağlama); Mübalağa (Abartma). 2. Anlama Dayalı Söz Sanatları: Tevriye (Çift Anlamlılık); Tenasüp (Uygunluk); Leffüneşir (Sıralı Açıklama); Tecahül Arif (Bilmezden Gelme); Hüsnütalil (Güzel Neden Bulma); Tezat (Zıtlık); İstidrak; Tekrir (Tekrar Etme); Nida (Seslenme); İstifham (Soru Sorma). 3. Söze Dayalı Söz Sanatları: Cinas; Aliterasyon; Asonans; Ulama; Seci; Kalp (Değiştirme); İştikak (Türetme); Akis (Yansıma); İade (Geri Çevirme); Tarsî.
Az sözle çok şey anlatmak için kullanılan söz sanatlarından bazıları şunlardır: İcâz. Cinas. Minimalizm. Ayrıca, abartma (mübalağa) ve telmih (anımsama) gibi söz sanatları da az sözle çok şey ifade etmeyi sağlar.
Az ve öz söz söyleme sanatı, "icâz" olarak adlandırılır. İcâz, söylemesi zor, anlamı derin, uzun ve zengin bir ifadeyi, kısa bir cümle veya dize ile ama çok bariz ve kolay anlaşılır şekilde ifade etme sanatıdır. İcâzlı sözlere "mucez", "veciz" veya "vecize" denir. Örnek bir icâz kullanımı: > "Yükseğe kadar okumadım, ortadan ayrıldım". Ankara, Atina’ya nota verdi cümlesinde ise hükümetler söylenmediği için icâz-ı hazif yapılmıştır.
Söz sanatlarını bulmak için aşağıdaki yöntemler kullanılabilir: Edebi sanatların tanımlarını ve örneklerini öğrenmek. Metinleri dikkatle okumak. Söz sanatlarının gruplarını bilmek. Söz sanatlarının nasıl bulunacağına dair daha fazla bilgi için aşağıdaki kaynaklar kullanılabilir: boenstitu.com; turkedebiyati.org; dilbilgisi.org.
Konuşturma (İntak) sanatı, insan dışındaki canlı veya cansız varlıkları insan gibi konuşturarak onların duygu ve düşüncelerini ifade etme sanatıdır.
Blog
Sultanbeyli'de hangi imar planı var?
Söz sanatı nedir?
Sezarın hakkını Sezara vermek kimin sözüdür?
Sert ve yumuşak harfler nelerdir?
Spot makaron sigara ne demek?
Siemes hangi ülkenin malı?
Shaolin Tapınağı'nda kaç keşiş var?
Sonuç olarak Türkçe nasıl söylenir?
Sos ne demek ingilizce?
Sözcük Yapı Test 1 Hangi Kitap?
Sustalı çakı susta ne demek?
Sayısal lotoda kaç sayı işaretlenir?
Start etmek nasıl kullanılır?
Sleep fiili nasıl kullanılır örnek cümleler?
Sözcük anlamı test çöz kaç soru?
Superlatives konu anlatımı nedir?
Sinek ikili ne anlama gelir?
Statükocu ne demek?
Sözde soru cümlesi nasıl anlaşılır?
Selçuklu yıldızı neyi temsil eder logo?
Smart ne anlama gelir?
Seçkin ve elit aynı şey mi?
Surat alyp ne demek?
Sözlük bulmaca ne demek?
Söz varlığı çeşitleri nelerdir?
Sendeki ve bendeki nasıl yazılır TDK?
Siyam neresi oluyor?
Ses bilgisi nedir?
Sunshine Türkçe ne demek?
Surtmece ne demek?
Sleepy bebek bezi 5 ve 6 numara aynı mı?
Slim ne anlama gelir?
Sesli sözlük çeviri nasıl yapılır?
Satürn neyi temsil eder tablo?
Say ne için kullanılır?
Say ne anlama gelir?
Sekerat anı ne zaman başlar?
Su ile ilgili atasözleri nelerdir?
Superior ne anlama gelir?
Soğukkanlılık TDK'da ne demek?